Telefon 0 312 2848540
Çalışma saatleri P.tesi - C.tesi: 9:00 - 18:00
Mail adresi bdemir@bahceci.com

Kadınlarda kısırlık nedenleri nelerdir?

1

Yumurtlama bozuklukları:

Yumurtlama bozuklukları başlığı altında ‘yumurta sayısının fazla olması, tüylenme artışı, adet düzensizliği’ bulgularını içeren polikistik over (yumurtalık) sendromu (PCOS) ndan, yumurtalık kapasitesinin kritik düzeyde azalmasına ve tiroid ve prolaktin gibi (süt salınımını sağlayan hormon) hormonların düzensiz salınımına bağlı gelişen rahatsızlıklara kadar, çok sayıda rahatsızlığı içine alan aşağıda açıklanan problemler araştırılır.

a) Polikistik over (yumurtalık) sendromu (PCOS)

Polikistik over sendromu olan kadınlarda yumurtlama ile ilgili temel bozukluk düzenli olarak yumurtlamanın olmamasıdır. Buna bağlı olarak gebe kalma şansı da azalmaktadır. Kilo alma ve beraberinde kıllanma artışının da sıklıkla izlendiği bu tabloda, kısırlık dışında şeker hastalığ ve ileri yaşlarda rahim duvarı kanseri gibi önemsenmesi ve önlem alınması gereken problemler de bulunmaktadır.
PCOS (Polikistik over sendromu) ile ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

b) Yumurtalık yetmezliği

Kadın yaşı neden önemlidir? bölümünde ayrıntıları ile anlatıldığı üzere, her kadın kendine özgü bir yumurtalık kapasitesi ile doğar. Nedeninin açıklanabileceği durumlar olmakla birlikte genel olarak sebebi bilinmemektedir.

Yumurtalık yetmezliğinin açıklanabilen nedenleri doğumsal ve sonradan gelişen nedenlerdir. Doğumsal nedenler içinde kromozomal bozukluklar, frajil X MR premutasyonları, östrojen, progesteron, büyüme hormonlarının reseptörlerinden kaynaklanan mutasyonlar sayılabilir. Ayrıca bağışıklık sistemini ilgilendiren otoimmun hastalıklar ör. otoimmun hipotroidi, böbreküstü bezi yetmezliği, paratroid bezi yetmezliği, şeker hastalığı da ilişkili durumlar içinde sayılabilir.

Kanser ya da romatizmal hastalıklar nedeniyle kısa yüksek doz veya uzun süreli düşük doz kemoterapi alınması durumunda, radyoterapi tedavisi sonrasında yumurtalık yetmezliği gelişebilir. Bu durumlarda, tedavi öncesinde yumurta veya doku dondurulması hastanın iyileşmesini takiben çocuk sahibi olabilmesinde şansı artırmak bakımından çok önemlidir. Kanser tedavisi öncesinde koruyucu yaklaşımlar ile ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

Bu grup tedavi seçeneklerinin sınırlı olduğu hasta grubudur. Nedeni bilinen hasta grubunda tedavinin erken planlanması çözüm şansını artırabilirken, erken menopoz düzeyine ulaşan hastalarda bilinen bir tedavi yaklaşımı yoktur. Çocuk sahibi olmak dışında bu hastaların, cinsel ilişki sırasında kuruluk gibi kadın hastalıkları problemleri, ileri yaşlarda gelişecek kalp hastalığı, osteoporoz (kemik erimesi) gibi sağlık problemleri bakımından riskleri yüksek olduğundan, takip ve önleyici tedavi yaklaşımlarının düzenlenmesi gereklidir. Erken menopoz ile ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

c) Hipogonadotropik hipogonadizm

Bu hasta grubu doğumsal ve sonradan kazanılmış olabilir. Doğumsal olan hasta grubunda ilk adet genelde kendiliğinden olmadığı için erken dönemde tanı konulmuş olur. Hormon ilacı kullanmadan adet görememelerinin nedeni, beyinden yumurtalıkları uyaran hormonun eksik ya da hiç salınamamasıdır. Bu gruptaki kadınlar, yumurtalık yetmezliğindeki hastalardan tamamen farklıdır. Yumurtalık kapasiteleri genel olarak kendi yaş grubundaki kadınlar gibidir. Bazen, sporcularda görülen aşırı egzersiz yapılmasına bağlı olarak veya çok zayıf kadınlarda (vücut kitle indeksi <19 kg/m2) da sonradan bu durum gelişip, kadınların aylık adet kanaması tamamen durabilir.

Aşırı egzersiz veya zayıflığa bağlı gelişen durumda egzersiz programının ve beslenmenin düzenlemesi, yeme bozukluğuna bağlı aşırı zayıf hastalarda psikiyatriden destek alınması gereklidir.

Doğumsal olarak bu rahatsızlığı olan kadınlar genellikle kendiliğinden adet göremezler. Hormon ilacı kullanarak aylık döngünün sağlanması genel vücut sağlığı bakımından önerilmektedir. Çocuk isteyen kadınlarda ilk seçenek olarak gonadotropin ilaçlarıyla yumurtalıkların uyarılması ve takiben aşılama işlemi tercih edilir. Gebelik elde edilmezse tüp bebek aşamasına geçilir. Bu hasta grubu tedaviye iyi yanıt verir.

d) Diğer hormonal bozukluklar

Troid bezinin çalışma bozuklukları ve bağışıklık sisteminin troid bezine zarar verdiği durumlar (otoimmun troidit) kadının adet düzeninde bozulmalara neden olabilir. Beraberinde gebe kalmasını engelleyen ya da gebelik sürecinde problemlerin gelişmesine yol açan durumlara neden olabilmektedir.

Memeden süt salınmasını sağlayan prolaktin hormonudur. Bu hormonda gebelik haricindeki yükselmeler kadında adet düzensizliği yapabileceği gibi gebe kalmada zorluklara da neden olabilir. Belirli seviyenin üzerindeki prolaktin düzeyleri beyinde tümörün bir bulgusu olabilir.

2

Tüplerden kaynaklanan kısırlık:

Tüplerin işlevi yumurtlamayı takiben yumurtanın yakalanmasının sağlanması, sperm ile buluşacağı uygun ortamın hazırlanması, döllenmeyi takiben embriyonun düzgün gelişeceği ortamın hazırlanması ve rahim içine uygun bir şekilde transferinin yapılması olarak özetlenebilir. Bu aşamaların herhangi bir parçasında gelişen problem ‘tubal faktör kaynaklı kısırlık’ olarak adlandırılır. Kadınların yaklaşık %30’da kısırlık nedeni tubal faktör nedenlidir. Tubal faktör gelişmesinde esas neden (%50’nin üzerinde) geçirilmiş enfeksiyonların tüplerde hasar yapmasıdır. Hastanın daha önce dış gebelik geçirmesi, endometriosis öyküsü, cerrahi operasyonlar tubal kısırlık için risk faktörleridir.

Değerlendirmede HSG (rahim-tüp filmi) en sık kullanılan testtir. Bu testte rahim ağzından kanül aracılığıyla opak madde verilir. Takiben radyolojik görüntüleme ile işlem tamamlanır. Hem rahim içi hem de tüplerin değerlendirilmesine olanak sağlar. Ultrasonografi sırasında rahim içine serum ya da opak madde verilerek te tüpler değerlendirilebilir.

Tüplerde tıkanıklık şüphesinde laparoskopi (optik sistemler aracılığıyla yapılan kapalı ameliyat) ile kesin tanı konulur. Tıkanıklığın tek ya da iki tüpte olması, şiddeti, kadın yaşı, eşlik eden diğer kısırlık faktörlerinin varlığına göre tedavi şekli belirlenir.